Gizli derenin en sinsi tarafı, adının hakkını vermesidir: çatının içine gömülü çalıştığı için tıkandığını sokaktan bakan kimse göremez. Klasik olukta taşan su saçaktan dökülür ve herkes fark eder; gizli derede ise taşan su duvarın içine, çatı boşluğuna, yani doğrudan evin gövdesine yürür. Biz de çağrıların çoğunu dere taştığı gün değil, tavan boyanamaz hale geldiğinde alırız. Bu yüzden gizli dereli çatılarda bakım alışkanlık değil, zorunluluktur.
Gizli dereyi tıkayan şeyler
Çatıya çıktığımızda dereden çıkardıklarımız aşağı yukarı bellidir: yaprak, çam iğnesi, rüzgârın taşıdığı poşet, kiremit kırıkları, mahya harcından kopan parçalar ve bahar aylarında kuş yuvası. Yosun hafife alınır; oysa ıslak kaldıkça derenin tabanına keçe gibi yapışır, üzerine düşen her yaprağı tutar ve tıkanmayı hızlandırır. Baca ile anten çevresinden dereye inen harç kırıntıları da zamanla iniş ağzında toplanıp kendine küçük bir baraj kurar.
İkinci grup neden yapısaldır. Dere sacının ek yerinde açılan küçük bir aralık çapak ve tortu biriktirir; eğimi az verilmiş bir derede su ağır akar, ağır akan su da taşıdığını yol boyunca bırakır. Kısacası bazı dereler kirlendiği için değil, baştan yanlış yapıldığı için tıkanır. Hangisiyle karşı karşıya olduğunuzu yerinde görmek gerekir; kesit, eğim ve sac detaylarını gizli dere sayfamızda anlattık.
Görünmeyen tıkanıklığın belirtileri
Gizli dere tıkandığında ilk haber içeriden gelir. Şu işaretlerden birini görüyorsanız dereyi kontrol ettirmeden boya badana yaptırmayın:
- Tavanın duvarla birleştiği hatta sararma ya da harita gibi yayılan leke
- Sağanak sırasında saçak altından veya cephe boyunca süzülen su
- Çatı katında geçmeyen rutubet kokusu, sıvada kabarma ve dökülme
- Dere güzergâhının altındaki odada her yağmurda tekrarlayan ıslaklık
Dışarıdan yakalanabilen işaretler de var. Cephede dere hizasında sürekli ıslak kalan bir şerit ile dere kenarındaki kiremitlerde koyulaşma ve yosunlanma, suyun orada beklediğini gösterir. Leke ise her zaman tıkanan noktanın tam altında çıkmaz; su sac boyunca metrelerce yürür, en zayıf bulduğu ek yerinden içeri girer. Kaynağı tahminle değil ölçerek buluruz; bunun için su kaçağı tespiti yapıyoruz.
Süzgeç, savak ve periyodik temizlik
Gizli derenin ömrünü iki basit önlem belirler. Birincisi süzgeç: iniş ağzına oturan kafes, yaprağı ve kırığı boru girişinde tutar. Boru tıkanması dere tıkanmasından çok daha zahmetli bir iştir; süzgeç bu riski derenin içinde, elinizin ulaştığı bir noktada bekletir. İkincisi savak, yani derenin cephe tarafına açılan taşma ağzıdır. İnişlerin hepsi tıkansa bile su savaktan binanın önüne atılır, içine değil. Savağı olmayan bir gizli dere taştığı anda suyu doğrudan yapıya verir; bu detay küçük görünür ama evi kurtarır.
Temizlik ise takvim işidir. Sonbahar dökümünden sonra ve bahar sağanaklarından önce olmak üzere yılda en az iki kez dere ile süzgeçler elden geçmelidir; çevrede yüksek ağaç varsa bu aralık sıklaşır. Çatıda emniyetli çalışmayı bilmeyen birinin kalkışacağı iş değildir; oluk temizliği hizmetimizde dereyi açmakla yetinmez, sacın ek yerlerini ve savağın çalışıp çalışmadığını da kontrol ederiz.
Sık Sorulan Sorular
Gizli derenin tıkandığını içeri su girmeden anlayabilir miyim?
Çoğu zaman evet. Sağanak sırasında savaktan sürekli su geliyorsa inişlerden en az biri tıkalı demektir. Dere üstü kontrol kapağından bakıldığında suyun göllenip beklediği de görülür. Bu iki basit kontrol, tavana leke çıkmadan müdahale şansı tanır.
Süzgeç taktırdım, temizlik yine de gerekir mi?
Gerekir. Süzgeç kaba pisliği tutar ama ince tortu, yosun ve çamur derede birikmeye devam eder. Üstelik dolan süzgeç temizlenmezse bu kez tıkanıklığı kendisi başlatır. Süzgeç bakımı kolaylaştıran bir parçadır, bakımın yerine geçmez.
Temizlik için en doğru zaman hangisi?
Bize göre iki tarih var: yaprak dökümü bittiğinde ve kar ya da bahar yağmurları başlamadan hemen önce. Kar eriyiği gün boyu az az aktığı için tıkalı derede birikir, buzlanmayla birleşince suyu içeri iter; kış öncesi kontrol bu yüzden ayrıca kıymetlidir.
Keşif ücretsiz, aramanız yeter
İstanbul ve Kocaeli’nin tüm ilçelerinde gizli dere kontrolü, temizliği ve yenilemesi yapıyoruz. Melih Bey’i 0544 352 45 44 numarasından arayın ya da WhatsApp üzerinden yazın; keşfe gelelim, yazılı fiyat teklifini ücretsiz hazırlayalım.