Belli bir yaşı geçen her kiremit çatıda aynı soru masaya gelir: örtüyü elden geçirip yola devam mı edelim, yoksa iskeletiyle birlikte sıfırdan mı yapalım? İkisi de doğru cevap olabilir. Hangisinin doğru olduğunu ise çatının kendisi söyler; yeter ki doğru yerlere bakılsın. Bu yazıda iki işin sınırını ve kararı belirleyen kontrol noktalarını, keşiflerde baktığımız sırayla anlatıyoruz.
Çatı aktarma neyi kapsar?
Çatı aktarma, örtü katmanının elden geçirilmesidir. Kiremitler sökülür ve tek tek ayıklanır; sağlamlar kenara alınır, kılcal çatlaklı ve kırık olanlar yenisiyle tamamlanır. Kiremidin altında örtü altı membranı yoksa serilir; çürüyen lata ve kontra latalar değiştirilir; mahya yeniden bağlanır ve baca dipleri elden geçirilir. Taşıyıcı iskelet, yani mertekler ve aşıklar yerinde kalır. Aktarma bittiğinde çatı dışarıdan yeni görünür ama kemik yapısı eskisidir; bu yüzden aktarmanın ön şartı, o kemiğin sağlam olmasıdır.
Komple yenileme ne zaman kaçınılmaz olur?
Merteklerde ilerlemiş çürüme, aşıklarda gözle görülür sehim, mantar veya böcek tahribatı, mahya hattında çukurlaşma: bu tablo varsa aktarma yapmak yeni örtüyü çürük iskelete yaslamak demektir. Doğru iş, sökümü taşıyıcıya kadar indirip iskeleti yeniden kurmaktır. Eski çatı yenileme işinde konstrüksiyon ahşap olarak yeniden yapılabileceği gibi, açıklık ve yük durumuna göre çelik de tercih edilebilir; bu tercih çatı konstrüksiyonu aşamasında, binanın kendi şartlarına göre verilir.
Kararı belirleyen dört kontrol noktası
- Taşıyıcı ahşabın dokusu: tornavida ucu merteğe bastırıldığında kolayca gömülüyorsa çürüme yüzeyde kalmamış, içe işlemiştir.
- Sehim: mahya hattı düz bir çizgi mi izliyor, saçak hattında dalgalanma var mı? Sarkma, yükün taşınamadığının işaretidir.
- Örtü altı: kiremit altında membran var mı; yoksa tahta kaplamada yağmur izi ve kararma oluşmuş mu?
- Tamir geçmişi: aynı çatıya art arda usta çağrılıyorsa örtü ömrünü doldurmuştur; nokta tamir artık çözüm üretmez.
Yanlış kararın bedeli
Çürük iskelete aktarma yapmak, aynı masrafı kısa aralıkla ikinci kez ödemeye davetiye çıkarır; yeni kiremit, altındaki sarkan merteği düzeltmez. Tersi de israftır: iskeleti sapasağlam bir çatıyı komple yıkmak, gereksiz moloz ve gereksiz süre demektir. Bu yüzden karar telefonda değil, çatıda verilir. Çatı arasından iskelete, dışarıdan örtüye bakılır; kararsız kalınan durumlarda çatı ekspertizi ile durum yazılı olarak ortaya konur ve iki seçeneğin kapsamı netleşir.
Sık Sorulan Sorular
Aktarma sırasında evde oturmaya devam edebilir miyim?
Evet. Çalışma çatı düzleminde yürür, dairelerin boşaltılması gerekmez. Sökülen bölüm aynı gün örtü altı serilerek kapatılır; çatı hiçbir akşam açık bırakılmaz.
Aktarmada eski kiremitler yeniden kullanılır mı?
Sağlam olanlar kullanılır; bu, aktarmanın doğasında vardır. Sırlı yüzeyi dökülmüş, kılcal çatlak tutmuş ya da su emmeye başlamış kiremitler ayıklanır ve aynı modelde yenisiyle tamamlanır.
Karar için çatıya çıkmak şart mı?
Şart. Sokaktan bakılarak verilen karar tahminden ibarettir; sehim de çürüme de ancak çatı arasından ve örtünün üstünden görülür. Keşif ücretsiz olduğu için tahminle iş yapmanın kimseye faydası yoktur.
Çatınız hangi yolda ilerlemeli, yerinde bakıp yazılı teklifle netleştirelim. İstanbul ve Kocaeli’nin tüm ilçelerinde keşif ücretsizdir; Melih Bey’e 0544 352 45 44 numarasından ulaşabilir ya da WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.